من گنجشک نیستم؛ نگاهی به رمان؛‌ اثر مصطفی مستور

درباره‌ی خود کتاب

من گنجشک نیستم،‌ رمان 85 صفحه ای مصطفی مستور است که توسط نشر مرکز چا‌پ شده است. روند دارای بیست اپیزود مرتبط است که در یک تیمارستان خصوصی می‌گذرد. نویسنده در هر کدام از این اپیزودها به زندگی یکی بیماران در حال درمان هستند می‌پردازد و تمام این پرداخت‌ها از نگاه اول شخص یکی از همین بیمارهاست. راوی داستان بعد از مرگ فرزند و همسرش دچار تشنج شده و خواهرش او را برای مداوا به این مرکز فرستاده است...

 زبان داستان

مصطفی مستور از آن نویسنده‌هایی نیست که مثل یوسف علیخانی،‌ شهریار مندنی پور و...  زبان خاص خودش را داشته باشد. مستور از زبانی ساده استفاده می‌کند که گهگاهی هم دوست دارد با زبان کاری انجام بدهد. در این رمان خیلی کم پیش می‌آید که مستور زبانش را از سادگی بیرون بیاورد. حتی با این که تک تک اتفاقات در یک تیمارستان می‌افتد و خود راوی هم دم به دم دچار تشنج می‌شود. زبان داستان فقط زمانی تغییر می‌کند که راوی تشنج می‌گیرد و سرگیجه به سراغش می‌اید و پخش زمین می‌شود. شاید یکی از ایرادهایی که به مستور می‌شود گرفت دقیقاً همین موضوع است که زبان داستان در «من گنجشک نیستم» به زبان دیوانه‌ها نزدیک نیست و بیش از حد به روایت داستان پرداخته است.

 روایت داستان

روایت داستان را در کل دوست داشتم. با این که نویسنده در انتهای بیشتر اپیزودها برای تمام کردن حرفش و پریدن به زمان بعدی از تشنج راوی استفاده می‌کند. و به قدری از این شیوه استفاده می‌کند که از حالت عادی خارج می‌شود. نویسنده سعی نمی‌کند هر بار که راوی تشنج می‌گیرد اتفاق داستانی جدیدی بیافتد و فقط به چرخش سر راوی اکتفا می‌کند. در حقیقت برای نویسنده،‌ روایت‌های فرعی بیشتر از روایت کلی ارزش دارد. این رویه تا انتهای رمان ادامه دارد.

با این که روایت عنصر برجسته این رمان است اما باز هم در روایت کلی،‌ اتفاقی نو نمی‌افتد. و اگر شخصیت کابلی، دانیال نازی و ماهان نبود،‌ خواننده نمی‌توانست همراه راوی جلو بیاید.

 

شخصیت‌ها

دانیال نازی:

دانیال نازی را دوست داشتم. حتی خود نویسنده هم دانیال نازی را دوست دارد که اولین جمله کل کتاب جمله ای از دانیال نازی است. همان جمله ای که جای تقدیم نامه ابتدای کل کتاب نوشته می‌شود.

دانیال نازی یک کرم کتاب پر از سوال است. از هر کسی خوشش نمی‌اید. شاعر مسلک است و ساعت سه نصفه شب هم که شده برای خواندن شعرش به راوی زنگ می‌زند. اتاقش در دیوانه خانه پر از کتاب است. حتی روی تختش و صندلی مهمانش کتاب ریخته و معلوم نیست که خودش کجای این اتاق می‌نشیند. دانیال به حرف‌های رئیس تیمارستان گوش نمی‌دهد و یک روز نیمه‌های شب خودش را از پنجره اتاقش به پایین پرت می‌کند و می‌میرد. به مستخدم پیر تیمارستان می‌گوید «تاجی خوشگله» و حتی دختر تاجی را هم به اندازه خود تاجی خوشگل نمی‌بیند.

کابلی:

یک راننده کامیون که یکی از روزهایی که ناگهانی به خانه برمی گردد،‌زنش را در حال خیانت می‌بیند و خودش با پای خودش به این جا می‌آید. عشق فیلم است و هر روز صبح فیلمی که دیشب دیده است را برای راوی تعریف می‌کند. اما دانیال هیچ وقت رابطه خوبی با کابلی ندارد. به هر کس که بدش بیاید می‌گوید‌‌ »صورت!». راوی حدس می‌زند که احتمالاً یعنی کسی که «صورتش رو نگاه کن» یا «با اون صورت عوضیش» تصور می‌کند. توی صف مدام به جلو خم می‌شود و حرف می‌زند. درست مثل یک شاگرد تنبل. به نظر می‌رسد افغانی است، اما غیر از اسم و تکیه کلامش چیز دیگری این مدعا را اثبات نمی‌کند.

کوهی:‌ رئیس تیمارستان که بیماران را تحقیر می‌کند و تکیه کلامش «روشن شد‍؟!» است. آن قدر که انگار دارد یکی از نظریه‌های مارتین‌هایدگر را می‌فهماند (از متن کتاب). و دیگر هیچ!

 همه ی شخصیت‌های داستان ایستا هستند. و هیچ تغییری در رفتار و گفتارشان اتفاق نمی‌افتد. و این سکون داستان را بیشتر می‌کند.

 من گنجشک نیستم را دوست داشتم. اما فقط در جزئیات. داستان در کلیت حرف زیادی برای گفتن ندارد.

/ 12 نظر / 258 بازدید
نمایش نظرات قبلی
وبلاگ نیوزآذربایجان

باپوزش وبلاگ شما در لیست وبلاگهای ادبی لینکباکس ثبت گردیده که اشتباها ورزشی قیدشده بود بدینوسیله اصلاح می گردد [گل]

راوی

با سلام،انجمن هاي ادبي نيازمند نظرات گرم و سازنده است، به وبلاگ راوي-انجمن ادبي ايلام- دعوتيد. منتظر نظرات سودمندتان هستيم. (خوشحال ميشيم اگه از مطالبمون خوشت اومد همكاري بيشتري با هم داشته باشيم)

احسان عبدلی

سلام نقد داستان من گنجشک نیستم را خواندم و با شما موافقم . فکر می کنم اقای مستور می توانستند از این سوژه استفاده بیشتری بکنند که داستان از لحاظ محتوا عمق بیشتری بگیرد ممنون از نقدتان و همچنین اطلاع رسانیتان

هیام

سلام منتظر نقدتونم برای قسمت اول و دوم هیام[لبخند]

بهار

سلام کار را هنوز مطالعه نکردم ولی بی شک کاری است برآمده از دل سپاس

دبیرخانه جشنواره داستان بانه

فراخوان دهمین جشنواره سراسری داستان بانه کردستان-بانه-تیرماه 91 داستان تجربه دیگری از زندگیست که تجربه نکرده ایم اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان و موسسه ادبی،فرهنگی بانه «به روژه»دهمین جشنواره داستان بانه را با محورهای زیر برگزار می نماید. 1.داستان کوتاه: در بخش فارسی در بخش کردی 2.بخش مقاله: 3.بخش ویژه داستان کودک و نوجوان: 4.بخش جنبی: شرایط شرکت در جشنواره: - تکمیل فرم شرکت در جشنواره. - هر نویسنده می تواند در هر بخش حداکثر 3 اثر به دبیرخانه ارسال نماید. - نحوه ارسال آثار 1.از طريق پست الكترونيكي: banefestival10@yahoo.com banedastan@gmail.com 2. به آدرس پستي : کردستان-بانه-مجتمع فرهنگی هنری ارشاد اسلامی-دبیرخانه جشنواره سراسری داستان بانه " ارسال نمایند. -در صورت ارسال آثار با پست، ارائه3 نسخه از هر اثر به صورت تایپ شده بر روی یک صفحه کاغذ A4 وهمراه آن CDفایل مذکور با نرم افزار word و فونت B Mitra سايز 12الزامی است . -داستانها بخش کردی با فونت unikurd تایپ شود. - در حد امكان داستانهای کردی همراه با ترجمه ی فارسی باش

لوکال

ممنون از بابت مطالب مفیدتون

دمادم

چه جالب ! تعریف زبان را هم در داستان اینطور نشنیده بودیم که شنیدیم. راستی زبان مندنی پور در داستان چگونه است؟ اگر برای زبان تعریف مشخصی در ذهن دارید که مثلا به راحتی با زبان علیخانی(یا ابو العجب) مقایسه میشود - مقایسه که نه ، علیخانی هم یکدفعه زبان داستان دار میشود- چیست و چه ویزگی هایی دارد؟ برای توضیح زبان در داستان با یک کلمه که داستان فلانی زبان خاصی دارد یا ندارد نمیتوان سر و ته قضیه هم را آورد چون در نقد ،زبان بخش مهمی از داستان است و اگر هم ادم نمی داند که دیگر چرا از زبان حرف بزند؟

مسعود جعفرزاده

درود. وبلاگ و نوشته های جالبی دارید. دعوتی به خوانش و نقد داستان یک قدم دیگر، از مجموعه داستان های برگ های پاییزی... [گل]

امين موسي وند

سلام تقديم به نام داستان با نظرات ارزشمند و سازنده دعوتيد به خوانش و نقد با احترام[گل]